تبلیغات
red love - گوهره عشق
red love

مدیر وبلاگ : asal roohi

گوهره عشق

جمعه 23 بهمن 1388  ساعت: 03:49 ب.ظ

نظرات() 

  درس دوازدهم : چگونگی تصنیف گلستان

پیشتر خواندیم كه گلستان سعدی از نمونه های والای نثر مسجع است. سعدی (691-606) سخنور نامدار قرن هفتم این كتاب را در سال 656 ه‍ ق به رشته ی تحریر كشید . گلستان مشتمل بر حكایات آموزنده و اشعار نغز در موضوعات مختلف است و هشت باب دارد.

معنی بیت 1 :
با هر سخنی از عمر گرانمایه ام سپری می شود، وقتی به خود می نگرم كه چیزی از عمرم باقی نمانده است.

معنی بیت 2 :
ای كسی كه پنجاه سال از عمرت در غفلت و بی خبری گذشت، ای كاش قدر این عمر اندك باقی مانده را بدانی و از آن به نیكی استفاده كنی.

معنی بیت 3 :
چقدر شرمنده و پشیمان است آن كسی كه زمان مرگ او فرا رسید و به ناچار به سفر آخرت رفت در حالی كه توشه ای از عمل نیك با خود همراه نداشت.

معنی بیت 4 :‌
خواب خوش سحر سبب می شود مسافر از همراهی با كاروان بازماند. هوس ها و لذت های دنیایی نیز گاه انسان را از یاد سفر مرگ غافل می كند.

بیت 5 :
هر كسی كه پا به این دنیا گذاشت، خانه ای تازه برای خود بنا كرد و با مرگ، خانه را برای دیگری به ارث گذاشت و رفت.

بیت 6 :
وارث ، از مرگ او و بی وفایی دنیا و ناپداری آن عبرت نگرفت، او نیز آرزوها و هوس های تازه ای پیدا كرد، اما سرانجام روزی این عمارت را گذاشت و رفت . آری این خانه و سرا برای هیچكس نخواهد بود.

بیت 7 :
این دنیا یار بی وفایی است نسبت به او دلبستگی پیدا نكن. زیرا این بی وفای پرفریب لایق دوستی نیست.

بیت 8 :
همه چه نیكوكار و چه بد كار، خواهند برد و پس خوشا به حال آن كسی كه نیكی كرد و در این راه موفق شد.

بیت 9 :
در زمان پیری عمر باقی مانده هر لحظه ممكن است به پایان برسد، مانند برف اندكی كه در شیار كوهها در مقابل آفتاب گرم تابستان قرار گرفته است. با این حال انسان دنیادوست به خاطر غفلت هم چنان به زندگی دل بسته و مغرور است.

بیت 10 :
ای كسی كه با دست خالی به بازار رفته ای ، یقین دارم كه با دستمال خالی بازخواهی گشت.

بیت 11 :
هر كسی كه محصول گندم وجود خود را زمانی كه هنوز خوشه نبسته و سبز است ، پیش فروش و درآمد آنرا خرج می كند، هنگام برداشت نیازمند دیگران است و ناچار است كه گدایی كند.

بیت 12 :
بعد از اینكه به عمر رفته و ناپایداری زندگی اندیشیده ام، مصلحت خود را در آن دیدم كه گوشه گیری در پیش گرفته و از هم نشینی و گفت و گو با مردم كناره گیری كنم، نوشته های نامناسب خود را از بین ببرم و ازاین به بعد آنچه را بی ثمر است، نگریم و ننویسیم.

بیت 13 :
گوشه گیری و سكوت من مدتی ادامه داشت تا اینكه روزی یكی از دوستان بسیار صمیمی ام، مثل گذشته به خانه من آمدند. هر چه سعی كرد تا زمینه ای تا زمینه ای برای شوخی و خنده فراهم كند به او پاسخی ندادم و حتی سرم را كه به حالت عبادت به زانوها داده بودم بلند نكردم بحالت رنجیده گفت :

بیت 14 :
ای برادر حالا كه زنده ای و می توانی سخن بگویی، با نرمی و مهربانی سخن بگو، زیرا در آینده ای دور یا نزدیك، وقتی پیك مرگ بیاید خواه ناخواه ساكت خواهی شد.

بیت 15:
ای خردمند، میدانی كار زبان در دهان چیست ؟ همانند كلید در گنجینه ، زبان وسیله ی آشكار شدن اندیشه های با ارزش است.

بیت 16 :
وقتی در بسته باشد، كسی نمی داند كه صاحب آن گوهر فروش است یا خرده فروش.

بیت 17 :
اگر چه در حضور خردمند سكوت نشانه ادب است شایسته است كه انسان آنجا كه مصلحت است سخن بگوید.

بیت 18 :
دو چیز نشانه ی سبكی عقل است، سكوت آن جا كه باید حرف زد، و حرف زدن آن جا كه باید سكوت كرد.

بیت 19 :
خلاصه اینكه نه می توانستم از گفتگو با او خودداری كنم و نه این كار را پسندیده می دانستم، زیرا كه دوستی یك دل و اظهار علاقه اش صادقانه بود.

بیت 20 :
آن روز اول اردیبهشت سال جلالی بود، بلبل بر شاخه ها ترانه می خواند.

بیت 21:
قطرات شبنم مانند دانه های مروارید، بر گل سرخ نشسته بود. گلبرگ های لطیف سرخ با قطرات شبنم كناره های آن، مانند چهره ی لطیف زیبارویی بود كه از خشم برافروخته و سرخ شده و بر كناره های پیشانی اش دانه های عرق نشسته باشد.

بیت 22 :
باغی بود كه آب جویبارش گوارا بود. آن جا درختزاری بو كه آوای پرندگانش خوش آهنگ بود.

بیت 23 :
زمین آن باغ پوشیده از لوله های رنگارنگ و درخت ها نیز از میوه های گوناگون پر بود.

بیت 24 :
نسیم فرش های رنگارنگی از سبزه و گل را در زیر سایه ی درختان گسترانیده بود.

بیت 25 :
حتی چیدن سبدی بزرگ از گل ها سودی برای تو نخواهد داشت. به جای آن، تنها برگی از كتاب گلستان مرا داشته باش.

بیت 26 :
زیرا گل عمری ناپایدار و گذرا دارد، اما گلستان من همیشه دلپذیر و شاداب خواهد ماند.



  خودآزمایی 12 :
1 – مقصود از عبارت زیر چیست؟
سنگ سراچه دل به الماس آب دیده می سُفتم .

و با قطرات اشكم كه چون الماس، درخشنده و اثر بخش بودند در خانه كوچك سینه و در دل سنگ شده ام روزنه ای می گشودم تا نور خدا بر آن بتابد  



  2 – سه نمونه از سجع زیبای متن را بیان كنید.

سنگ سراچه دل به الماس دیده می سفتم و این بیت ها مناسب حال خود می گفتم
یكی از دوستان كه در كجاوه «انیس » من بودی و در حجره «جلس» به رسم قدیم از پا در آمد.
آزردن دوستان جهل است و كفارت یمین «سهل» و خلاف راه «صواب» است و نقض رأی «اولوالالباب» ذوالفقار علی در «نیام» و زبان سعدی در «كام».
 



  3 – سعید برای گلستان چه فوایدی برشمرده است؟

شادكردن خوانندگان و انبساط خاطر یاران در این سؤال فواید «گلستان» مورد نظر است.
سعدی برای فصلی كه در «حسن معاشرت» و آداب محاورت نوشته، فایده ی دیگری را نیز یادآوری شده، آراستن و اثر بخش كردن سخنان گویندگان و نویسندگان .
 



  4 – دو مورد از ضرب المثل ها یا تمثیل هایی كه در متن درس بكار رفته است. پیدا كنید و بنویسید.

الف : الكریمُ اذا وعَدَ وَفی .
ب : هر چه نپاید دل بستگی را نشاید.
پ : گل همین پنج روز و شش باشد / وین گلستان همیشه خوش باشد
ت : خواب نوشین با مداد رحیل / باز دارد پیاده را ز سبیل
ث : ای تهیدست رفته در بازار ترسمت پرنیاوری دستار
 



  5 – سه نمونه از عبارت های درس را كه نشان دهنده ی سبك خاص سعدی است، بیان كنید.

كوتاهی جمله ها، صمیمت لحن، استفاده ی مناسب و به اندازه از انواع آرایه های ادبی به ویژه سجع و درنهایت، روانی كلام از مشخصات بارز سبك سعدی است. این ویژگیها را در این عبارات به روشنی می توان دید.
الف – یك شب تأمل ایام گذشته می كردم و بر عمر تلف كرده تأسف می خوردم و سنگ سراچه دل را به الماس آب دیده می سفتم.
ب – مصلحت آن دیدم كه در نشیمن عزلت نشینم و دامن از صحبت فراهم چینم و دفتر از گفته های پریشان بشویم و من بعد پریشان نگویم.
پ – چندان كه نشاط ملاعبت كرد و بساط مداعبت گسترد، جوانی نگفتم.
 



  درس سیزدهم : در سبب عید نوروز
فصل پنجم : انواع ادبی (2)



درس سیزدهم : در سبب عید نوروز
كتاب احمد یا سفینه ی طالبی كتابی است كه عبدالرحیم تبریزی معروف به طالبوف (1328 – 1250 ه‍ ق) آن را تألیف كرده است . نویسنده در این كتاب به تقلید از اصیل اثر ژان ژاك روسو با فرزند خیالی خود، احمد، درباره مباحث مقدماتی علوم جدید تا آخرین پیشرفت ها و اكتشافات علمی و طبی عصر خود به صورت سوال و جواب گفت و گو می كند. عنوان هر فصل كتاب صحبت است.
طالبوف در این كتاب در پی آن است كه شیوه ی گفت و شنود میان معلم و شاگرد را آموزش دهد تا ذهن كودكان كشور را برای فرا گرفتن علوم و فنون آماده سازد.
او از نویسندگان وطن دوستی است كه آثارش در عرصه ی ادبیات انتقادی مشروطه مقامی خاص دارد. برخی از آثار طالبوف عبارتند از : نخبه ی سپهری، یا تاریخ نبوی در سرگذشت پیامبر اسلام (ص)، مسالك المحسنین در اندیشه های فلسفی و انتقادی و سیاست طالبی.



  خودآزمایی درس 13
1 – این جمله را توضیح دهید. عید نورو از اجلّه و اقْدم اعیاد ملی است.

عید نوروز از بزرگترین و كهن ترین اعیاد ملی است و سابقه ی آن به سه هزار سال قبل باز می گردد.  



  2 – سه نكته ی تربیتی را كه در درس «سبب عید نوروز» به طور غیرمستقیم گفته شده است، بیان كنید.

1 . احترام به كودكان و آموزش آنها
2. تشویق كودكان برای احترام به اموات و گذشتگان
3. تشویق كودكان در احترام و پای بندی به فرهنگ ملی
 



  3 – كدام واقعه ی مهم تاریخی در نوروز اتفاق افتاده است؟

خلافت حضرت علی (علیه السلام)  



 

فصل پنجم : انواع ادبی (2)

ناصرخسرو علوی قبادیانی (481-394 ه‍ ق) شاعر و نویسنده قرن پنجم و از قصیده سرایان برجسته در عرصه شعر فارسی است. وی از جمله شاعرانی است كه شعر را در خدمت عقیده و آرمان خود گرفت و قصیده های دینی و اخلاقی مستحكمی سرود كه كم نظیرند و اغلب در حوزه ی ادبیات علیمی قرار می گیرند. ناصرخسرو در قصیده ی دانش، دبیری، شاعری، با تأكید بر آزادی و اراده و اختیار انسان از كسانی كه ناكامی های خود را از فلك و ستاره سرنوشت می دانند، به سختی انتقاد می كند و در پایان ، سفری را متعهد می داند كه در خدمت دین و اهداف دین قرار گیرد.  


  درس چهاردهم : معنی ابیات دانش، دبیری و شاعری

بیت1 :
در ناكامیها و مشكلات ، روزگار را سرزنش نكن و مقصر ندان. این اندیشه ی باطل را از سر بیرون كن كه آسمان و ستاره و روزگار در زندگی مؤثرترند.

بیت 2 :
آسمان و روزگار بی گناهند زیرا قادر به دخالت و انجام كاری نیستند. شایسته نیست كه انسان عاقل كسی یا چیزی را كه در زندگی او نقش و تأثیری نداشته، مقصر بداند.

بیت 3 :
تا زمانی كه در زندگی با سختی ها و ناملایمات رو به رو هستی، باید صبور و بردبار باشی.

بیت 4 :
تا زند های از گناهان گذشته است توبه كن و پیش از آنكه در آخرت به محاسبه ی اعمال تو بپردازند، در همین دنیال اعمال خود را محاسبه كن.

بیت 5 :
در حالی كه خود تو عامل بدبختی هایت هستی، نمی توانی از روزگار انتظار خوش بختی خود را داشته باشی.

بیت 6 :
ای انسان طالب كمال! تو نمی توانی از نظر چهره، مانند فرشته شوی در كارهایت فرشته صفت باش.

بیت 7 :
به نرگس تازه شكفته دقت كن كه از فراوانی گلبرگ های سفید و حلقه ی طلایی میان آن، مانند تاج اسكندر است.

بیت 8 :
درخت ترنج با میوه ها و برگ های رنگینش، خیمه ی با شكوه امپراتوران را به یاد می آورد.

بیت 9 :
اما ببین كه سپیدار چون نخواسته و كوشش نكرده تا ثمری داشته باشد. چگونه در میان درختان دیگر، تهی دست وبی حاصل مانده است.

بیت 10 :
اگر در پی كسب دانش و آگاهی نباش به عزت و مقامی نخواهی رسید.

بیت 11:
از درختان بی میوه برای سوزندان استفاده می كنند. آری سزای بی حاصلی در زندگی همین است.

بیت 12 :
اگر همانند درخت كه میوه می آورد، وجود تو نیز از علم و دانش بهره مند شود، از آسمان هم سرافرازتر خواهی شد.

بیت 13 :
آگاه باش كه توانایی در نویسندگی و شاعر نپاید به خودی خود، دانش واقعی بدانی

بیت 14 :
آری ، نویسندگی و شاعری نیز هر دو نوعی سخن گفته اند، اما سحر هیچ شباهتی بابا دمی ندارد.»

بیت 15 :
اگر چه كبك دری و باز هر دو پرنده اند، اما در مقام مقایسه، ارزش باز بسیار بیشتر از كبك دری است.

بیت 16 :
پیامبر (صلی الله علیه و آله) دانش حقیقی را به آن كسی عطا كرد كه او را شایسته ی آن دید. منظور حضرت علی (علیه السلام) است.

بیت 17 :
همانطور كه حضرت موسی هارون را شایسته ی آن دید كه تنها او را از دستورهای رسیده از جانب حق آگاه كند زیرا سامری این لیاقت را نداشت، پیامبر اسلام نیز قرآن و دین را تنها به علی (علیه السلام) سپرد؟

بیت 18 و 19 :
ای كتاب ، تو ثبت كننده ی علم هستی نه صاحب آن مانند نگهبان اسب جنگی كه با صاحب اسب جنگی تفاوت دارد. بنابراین تا زمانی كه صاحب اسب نشوی هم چنان نوكر و زیر دست خواهی ماند.

بیت 20 و 21 :
اگر تو شاعری را پیشه ی خودت كردی ، یكی هم آواز خوانی را پیشه خود كرده است. حتی در مجلسی كه نوازنده و خواننده هم هست آنها اجازه نشستن دارند ولی تو مجبوری بایستی.

بیت 22 :
ای شاعر ستایشگر و مداح، تا كی می خواهی درباره شمشاد و لاله و چهره ی زیبای مثل ماه و گیسوی خوش بو شعر بگویی ؟‌ دیگر بس است.

بیت 23 :‌
آیا وجود عمار و ابوذر كه هر دو مظهر زهد و تقوا هستند. شایسته است كه عنصری (شاعر درباری) محمود غزنوی را مدح كند؟ نه اینكار بسیار ناشایست است.

بیت 24 :
من سخن فارسی را كه چون مروارید، پاك و با ارزش است، در پای صاحبان قدرت كه هم چون خوك، پست و بی ارزشند، نمی ریزم. (من ناصرخسرو ، هرگز قدرتمندان را نخواهم سرود).



  خودآزمایی درس 14 :
1 – بیت سوم را از نظر دستوری مرتب كنید:

تا جهان مر جفا را پیشه همی كند، تو مر صابری را عادت همی كن --> تا جهان جفا را پیشه می كند، تو نیز صابری را پیشه كن.  



  2 – بیت زیر را با بیت نهم درس مقایسه كنید.
به سرو گفت كسی میوه ای نمی آری / جواب داد كه آزادگان تهی دست اند

در این بیت درخت بی میوه ی سرو، نماد آزادگی و وارستگی است پس نمادی مثبت است. اما در بیت نهم سپیدار كه این نیز درختی بی میوه است. نمادی منفی تصور شده كه سرانجامش سوختن و نابودی است. به بیان دیگر، در این ادبیات نوع نگاه و برداشت شاعر از بی میوه بودن درخت متفاوت است.  



  3 – مقصود شاعر از دو تمثیل بكار رفته در ادبیات 7و8و9 چیست؟

ارزش زندگی انسان در گروه دین است كه برای دیگران مفید و ثمربخش باشد  



  4 – این بیت از كسایی با كدام بخش از درس قرابت معنایی دارد؟
علم هم عالم به علی داد بیخبر / چون ابر بهاری كه دهد سیل به گلزار

از بیت شانزدهم  



  5 – در كدام بیت درس از مفاد حدیث منزلت استفاده شده است؟

در بیت هفدهم به حدیث منزلت «علّی منّی بمنزلة هارون من موسی» اشاره شده است.  



  6 – دیدگاه شاعر را در خصوص مدح و ستایشگری بنویسید.

ناصرخسرو متأسف است كه چرا غالب شاعران هم دوره اش برای رسیدن به ثروت و شهرت از نعمت بزرگ ذوق شاعری به بدی استفاده می كنند، هم نسبت به نعمت خداوند ناسپاسی می كنند و هم با ستایش و چاپلوسی، عزت و شرق خود را پایمال می كنند.  



نوشته شده توسط:asal roohi

ویرایش:--

How can you get taller in a week?
جمعه 10 شهریور 1396 11:50 ق.ظ
Hi there, I discovered your site by the use of Google while looking for a similar matter, your web site came up, it
appears to be like great. I have bookmarked it in my google bookmarks.

Hi there, simply changed into aware of your
weblog via Google, and located that it's really informative.
I am gonna watch out for brussels. I'll appreciate when you continue this in future.
Lots of other folks can be benefited out of your
writing. Cheers!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آرشیو

آخرین پستها

نویسندگان

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

جستجو